Opowieść o życiu Fredericka Douglassa, amerykańskiego niewolnika

Przełom nadchodzi cicho, za sprawą zakazanej nauki. Gdy pewien pan zabrania żonie uczyć chłopca liter — ostrzegając, że nauka zepsułaby najlepszego niewolnika na świecie — chłopiec podsłuchuje i pojmuje. Odtąd czytanie staje się czymś wykradanym po okruchach: chleb wymieniany z biednymi białymi chłopcami za lekcje, litery kreślone kredą na płotach, przerysowywane ręcznie oznaczenia na drewnie ze stoczni.

Douglass pisze bez ozdób, a właśnie ta prostota jest siłą samą w sobie. Wymienia z imienia nadzorcę Gore'a, który zastrzelił człowieka w strumieniu i nie poniósł za to żadnej odpowiedzialności. Zapisuje historię babki pozostawionej, by umarła samotnie w chacie w lesie, macając po omacku w ciemności w poszukiwaniu wody. I utrwala pieśni zniewolonych, które — jak stanowczo podkreśla — były wyrazem smutku, nigdy zadowolenia: Niewolnicy śpiewają najwięcej wtedy, gdy są najbardziej nieszczęśliwi. Żadne zdanie nie sięga po więcej, niż zasługuje sam fakt.

Oto życie opowiedziane przez człowieka, który je przeżył, w czasach, gdy takie świadectwo samo w sobie było aktem buntu. Drzwi stoją otworem u zbroczonej krwią bramy — a wraz z nimi opowieść o tym, jak chłopiec, któremu odmówiono własnych urodzin, wziął w dłoń pióro i to wszystko spisał.