Życie i przygody Robinsona Crusoe

To, co następuje, jest cierpliwym trudem człowieka odbudowującego życie z tego, co udało się ocalić. Robinson Crusoe znosi narzędzia i proch z rozbitego statku, wznosi ufortyfikowaną siedzibę, oswaja dziką kozę, żłobi kalendarz na słupie i prowadzi rachunek swoich nieszczęść w zestawieniu z łaskami, jakie go spotkały. Choroba i przerażający sen zwracają go ku Biblii, którą dotąd lekceważył, a książka śledzi tę wewnętrzną przemianę równie uważnie, co wznoszenie murów. Aż pewnego południa, na znajomym brzegu, pojedynczy ślad stopy na piasku zatrzymuje go w miejscu, w którym stał.

Piętaszek, jeniec, którego Crusoe ratuje i którego pokochał jak towarzysza, niemal jak rodzinę, wnosi do opowieści jej ciepło. Ich nieporadne lekcje języka i wiary mieszczą najpiękniejsze zwroty tej książki, między innymi proste, niezbite pytanie ucznia: dlaczego Bóg nie zabić diabeł, żeby on już nie robić źle? Defoe pozwala rzekomemu dzikusowi przelicytować rozumowaniem swojego nauczyciela, a Crusoe — przyznać się, gdy niesprawiedliwie osądził przyjaciela.

Opowiedziana bezpretensjonalnym głosem, który waży każdą stratę i każde wybawienie, jest to zapis niespokojnego człowieka odmienionego przez dwadzieścia osiem lat spędzonych na wygnaniu. Jakże osobliwą szachownicą Opatrzności jest życie człowieka! — zdumiewa się Crusoe, a to zdumienie zostaje wysłużone deska po ocalonej desce i modlitwa po niełatwo wyproszonej modlitwie.