Rozmyślania

Dalej książka staje się poranną praktyką, przygotowującą go na spotkania z trudnymi ludźmi i na to, by rozumowaniem odzyskać wewnętrzny spokój. Rozważa, czy śmierć jest złem, i dochodzi do wniosku, że nią nie jest — to jedynie tajemnica natury, tak jak narodziny. Z luksusów zdziera pochlebne nazwy, by odsłonić kryjące się pod nimi martwe ryby i sok z winogron, a umysł zatrzymuje się raczej na rzeczach zwyczajnych: pęknięciach na wypieczonym chlebie, dojrzałych figach, które się rozchylają, świetle słonecznym przenikającym przez szparę do ciemnego pokoju. Proza posuwa się krótkimi, przemyślanymi krokami, aforystyczna i pełna napomnień wobec siebie — to człowiek przekonujący własną duszę, by odnalazła spokój.

Pod spodem płynie nieustanne memento mori — apele uzdrowicieli, zdobywców i filozofów, którzy wszyscy dotarli do tego samego brzegu. Wsiadłeś na statek, odbyłeś podróż i dopłynąłeś do brzegu — więc wysiądź. A jednak ta rada nigdy nie jest chłodna. Utrzymuje, że rzeczy same w sobie nie dotykają duszy, że umysł potrafi każdą przeszkodę obrócić w coś pożytecznego, że spokój dostępny jest nawet ciału rozszarpywanemu przez dzikie zwierzęta, jeśli sąd wewnętrzny pozostaje wolny.

To, co tu czeka, to umysł przy pracy w czasie rzeczywistym, cesarz spisujący wskazówki, których wyraźnie sam potrzebował. Blisko dwa tysiące lat później drzwi, które otwiera, są tymi samymi, które co rano otwierał przed swoim autorem.