Sefiller

O ömür Jean Valjean'a aittir ve Victor Hugo, onun etrafına koca bir yüzyıllık Fransa'yı toplar. Bir Fantine vardır orada; kurnaz hancı Thénardier'nin yanına bıraktığı çocuğunun masraflarını karşılamak için önce saçını, sonra dişlerini ve nihayetinde kendini satan bir anne. Bir Cosette vardır; o çocuk, mum ışığında yerleri ovalayıp durur, ta ki eski püskü sarı bir palto giymiş bir yabancı önüne kocaman bir bebek koyana dek — ve kız ona sanki güneşe bakar gibi bakakalır. Bir de Javert vardır; kanuna ve düzene inancı sarsılmaz olan, bir insanın gerçekten değişebileceğine yıllar boyu asla ihtimal vermeyecek olan o polis müfettişi.

Hugo görkemli bir ölçekte yazar: barikatlar, lağımlar, mahkeme salonları, ayaklanmanın eşiğinde titreyen bir Paris — yine de kitap durmadan küçük, insani şeylere geri döner: boş bir tahta ayakkabıya usulca bırakılan bir madeni para, bir bahçede ilk kez seslenilen bir isim. Üslubu tutkulu, yücedir; yoksullara ve kovalananlara karşı şefkatli, tek bir cümleye sığdırılmış bir felsefeden ise korkusuzdur.

Uzunluğu büyük olan, ama tek bir soruyu asla elden bırakmayarak her sayfasını hak eden bir kitap: bir ruh yeniden yaratılabilir mi, ve tek bir iyilik jesti neleri harekete geçirebilir? Cosette'in bebeği hâlâ oyuncakçı vitrininde parıldıyor.