Wielkie nadzieje

Odtąd świat Pipa poszerza się w osobliwy sposób. Wezwany do Satis House, poznaje Pannę Havisham w pożółkłej sukni ślubnej, znieruchomiałą przy zatrzymanym zegarze, pośród butwiejącej weselnej uczty, oraz piękną, pełną pogardy Estellę, która wyśmiewa jego szorstkie dłonie i grube buty i uczy go wstydzić się kuźni, w której dorastał. Kiedy tajemniczy majątek nagle się pojawia i porywa go do Londynu, by uczynić z niego dżentelmena, Pip sądzi, że rozumie własną historię. Myli się. Cała powieść jest powolnym, upokarzającym prostowaniem tego przekonania.

Dickens opowiada to wszystko głosem Pipa spoglądającego wstecz — ironicznym wobec dawnych szaleństw młodości, a czułym wobec ludzi, których nie potrafił docenić. Pierwszym z nich jest Joe Gargery, łagodny kowal, którego zwyczajna przyzwoitość cicho przewyższa każdego wytwornego dżentelmena, jakiego Pip spotyka, oraz Biddy, której szczerą dobroć Pip lekceważy na rzecz dziewczyny ostrzegającej go, że nie ma serca. Kochałem ją wbrew rozsądkowi, wbrew obietnicy, wbrew spokojowi, wbrew nadziei — wyznaje Pip, a ból tych słów jest bólem całej książki.

To, co przykuwa czytelnika, nie jest samym majątkiem, lecz jego ceną — długim łańcuchem następstw, który jeden dziecięcy odruch litości wprawia w ruch, i różnicą między tym, co można kupić za pieniądze, a tym, czego one nie tkną. To opowieść o poznaniu — o wiele za późno i w samą porę — kogo warto było kochać.