Kısa Dünya Tarihi

Kıtaların temposunda ilerler. Buz tabakaları Thames'e uzanırken mamutlar soğuk bozkırlarda dolaşır. Sümer ile Mısır ilk kentlerini yükseltir, ilk yazıyı taşa kazır. Milattan önce altıncı yüzyılda sanki her yerde aynı anda bir uyanış yaşanır: Buda Benares'te öğretisini yayar, Konfüçyüs kendi başarısızlığına inanmış halde ölür, Yunan filozofları evreni bir rahibin iznine ihtiyaç duymadan sorgular. Hiç karşılaşmamış düşünürler, burada tek ve geniş bir akıntıda bir araya gelir.

Wells duru, düşünceli bir bakışla yazar; yarı hatırlanan tarihin karmaşasını sabırla çözer. Sezar ile Kleopatra, ne bulduğunu asla tam kavrayamadan ölen Kolomb, Şarlman'ı bilinçli bir yankıyla anımsatarak kendini taçlandıran Napolyon. Rastlantının menteşelerine ilgi duyar; bir imparatorluğun kaderinin uzaktaki bir hanın ölümüyle nasıl dönebileceğine ve makine çağının, bir insanın ne hızla yol alabileceğine dair kadim tavanı bir yüzyıla varmadan söküp atan şaşırtıcı hızına.

Sona doğru Büyük Savaş'ın enkazına ve onun ardından gelen yarım kalmış umutlara ulaşır. İnsan hâlâ yalnızca bir ergen diye yazar Wells — ve bu cümlenin ardındaki o uçsuz bucaksız zaman dilimidir onu bir yargıdan çok, açık bir kapı gibi hissettiren.