Olaudah Equiano'nun Hayatı

Kitap üç kıtayı aşıyor ama hiçbir yere tam anlamıyla yerleşmiyor. Bir çocuğa, isteği dışında Gustavus Vassa adı veriliyor; donanmaya alınıyor, okumayı öğreniyor, savaşların, Kuzey Kutbu buzullarının ve Batı Hint Adaları limanlarının içinden geçiriliyor. Onu satın alan ve sonradan hiç uyarmadan satan Kaptan Pascal var; ona insanca davranan Quaker tüccar Robert King var; sonra da yazarın, Granville Sharp'la birlikte kurtarmak için mücadele ettiği özgür bir adam, John Annis var. Tüm bunların içinden sıradan bir vahşetin dökümü akıp gidiyor — bir kadının ağzını kilitleyen demir bir ağızlık, başparmak mengeneleri ve zincirlerin kalem kalem yazıldığı bir defter — hepsi de yalın biçimde, bir delil gibi ortaya konuyor.

Equiano bir tanık olarak, ahlaki bir dilekçe sahibi olarak ve kendi huzurunun peşine düşmüş bir ruh olarak yazıyor. Ey, sözde Hıristiyanlar! diye sesleniyor, bir Afrikalı size sormaz mı: bunu Tanrınızdan mı öğrendiniz? Burada öfke var, bağlılık var, ve adamı hiç terk etmeyen bir çocuk şefkati var. Küçük ticaretlerini azar azar hesaplıyor, kulağını kitaplara dayayıp bir yanıt bekliyor, ve nihayetinde kendi özgürlüğünden daha büyük bir şeye uzanıyor.

O özgürlük geldiğinde ise okumaya değer: eldeki para, çarpan yürek, sevinçten kanatlanmış ayaklar. Bunun ötesinde ne olduğu ve hiç hayatta kalmaması gereken bir sesle ne yapmayı seçtiği, bu kitabın aralık tuttuğu kapıdır.