De graaf van Monte-Cristo

Wat volgt is een lange afdaling. Een jaloerse collega, een verliefde rivaal, een eerzuchtige aanklager die liever een onschuldige begraaft dan zijn eigen carrière op het spel te zetten. Ieder speelt zijn rol, en Dantès verdwijnt in het Château d’If, het eilandfort waaruit geen levend mens terugkeert. Daar, in het duister, ontmoet hij de oude abbé Faria, uitgemergeld en met een baard, verbluffend in zijn geleerdheid, die hem iets aanreikt wat gevaarlijker is dan de vrijheid: een reden om haar te begeren, en het geheim van een fortuin dat op een verlaten eiland verborgen ligt.

Dan doet de roman wat weinigen aandurven: hij laat de onrecht aangedane man terugkeren. Onmetelijk rijk, onherkenbaar, bewegend door de salons van Parijs onder een naam die eerder als gerucht arriveert dan in levenden lijve, zet de graaf van Monte-Cristo een afrekening in gang die is opgebouwd met het geduld van jaren. Ik wil zelf de Voorzienigheid zijn, zegt hij — en de roman draait om de verschrikkelijke vraag of enig mens dat wel zou mogen.

Het is een boek van zwarte zeeën en fakkelverlichte forten, van goud dat als hagel door de vingers glijdt, van gesluierde getuigen en diamanten die alle ogen trekken, en van een trage, weloverwogen gerechtigheid. Lang, ja, en gul zoals alleen een werkelijk volle vertelling gul kan zijn. Het geeft de lezer verraad en geduld, wreedheid en genade, en houdt ze bijeen tot aan de allerlaatste bladzijde.