Mansfield Park

Mijają lata, a wielki dom wypełnia się rozmowami o małżeństwach i korzyściach. Wkraczają w to życie pełni werwy, obyci w świecie Crawfordowie, Henry i Mary, których urok nadaje Mansfield nowy ton. Odbywają się domowe przedstawienia, urządzane podczas nieobecności poważnego Sir Thomasa, zaręczyny zawierane z niewłaściwych pobudek, a cały dom dryfuje ku skandalowi — a wszystko to obserwuje Fanny, która trzyma się własnego sądu, choć niemal nikt o niego nie pyta. Każdy powinien się ożenić czy wyjść za mąż, gdy tylko może to zrobić z korzyścią dla siebie, oświadcza Mary Crawford, a Austen pozwala temu pogodnemu cynizmowi mówić samemu za siebie.

Austen pisze tu z chłodną, ironiczną cierpliwością, zamieniając spacer po ogrodzie czy rozmowę w salonie w cichą mapę tego, kto czego pragnie i czyim kosztem. Pani Norris głośno obnosi się ze swoją szczodrością, oszczędzając sobie zarazem wszelkiego prawdziwego trudu; Lady Bertram snuje się przez swoje dni z mopsem u boku; Sir Thomas powoli i boleśnie uczy się rozumieć własne dzieci.

W samym sercu tej opowieści stoi najskromniejsza osoba w każdym pomieszczeniu — uboga, niedostrzegana, niezłomna — a długim, niespiesznym pytaniem powieści jest to, czy stałość zasad może znaczyć więcej niż dowcip lub majątek. Drzwi są otwarte. Fanny stoi na schodach, a ktoś właśnie ma ją zauważyć.