Walden

Podążając za rytmem pór roku i codziennym trudem przetrwania, książka podlicza koszt domu z dokładnością do pół centa, obrabia motyką dwa i pół akra fasoli oraz mierzy głębię samego stawu. Obok tych praktycznych rachunków płynie długa, cierpliwa medytacja o samotności, o czytaniu, o cichej rozpaczy, jaką Thoreau dostrzega w życiu otaczających go ludzi. Potrafi być ironiczny — zakup obskurnej szopy staje się małą komedią biedy i własności — a stronę dalej czuły, jak wtedy, gdy łagodny deszcz rozprasza jego osamotnienie i każda sosnowa igła staje się bliskim towarzyszem.

Są tu i ludzie, dostrzeżeni w przelocie i zachowani w pamięci. Pogodny, niewykształcony drwal, którego zadowolenie Thoreau ceni wyżej niż niejednego uczonego gościa. John Field, irlandzki wyrobnik uwięziony we własnej mozolnej harówce, który potrafi tylko wpatrywać się w rachunek wolności, jaki mu ofiarowano ponad przeciekającą chałupą. A wreszcie nur na stawie, śmiejący się, znikający i wynurzający raz po raz, wodzący za sobą człowieka w jego łodzi.

Proza jest liryczna i niespieszna, przechodząca bez wysiłku od bacznego przyjrzenia się piaskowi osypującemu się z rozmarzającej skarpy kolejowej do twierdzenia o zamyśle całego żywego świata. Niektóre z jej zdań dawno przeżyły swój staw: inny dobosz, oko ziemi. Spaja to wszystko proste przekonanie, potwierdzane pora po porze roku: że istnieje trwała prawda i że wynagradza ona każdego, kto gotów jest zejść po nią aż na samo dno.