La Mancha'lı Don Kişot

Kısa süre sonra maceraya, bir ada valisi olma vaadine kapılan pratik ve saf bir çiftçi olan Sancho Panza da katılır. Kitabın bütün nabzı bu ikilinin arasında atar. Don Quijote, yel değirmenlerinin olduğu yerde devler görür ve mızrağını doğrultup üzerlerine atılır; rüzgâr kanatları döndürür, mızrağı paramparça eder ve onu tarlada yuvarlaya yuvarlaya sürükler. Ben size söylemedim mi efendim... bunların yel değirmeninden başka bir şey olmadığını? diye çıkışır Sancho; Cervantes'in hicvi işte bu karşıtlıkta yaşar: ülkü ile sağlam zemin, atasözü ile hezeyan.

Ardından İspanya'nın yollarında birbiri sıra karşılaşmalar gelir: rahipler ve kürek mahkûmları, muzip dükler, Sierra Morena'da aşk kefaretleri, Sancho'nun büyülenmiş bir prenses diye yutturduğu bir köylü kadın. Cervantes kendi hikâyesine bir karakter olarak sızar, bir el yazmasının tam düello anında kesilmesine göz yumar, gerçek yazarın kim olduğunu tartışır. Mizah sayfalardan hiç eksik olmaz, ama altında dünyanın olduğundan daha soylu olmasını isteyen bu deliye duyulan bir şefkat akıp gider.

Özgürlük, Sancho, göklerin insanlara bahşettiği en değerli armağanlardan biridir der Don Quijote; bunun gibi cümleler kahkahaların arasından hiç belli etmeden başını uzatır. Dört yüzyıl sonra bu kitabın sorusu hâlâ açık duruyor: ne kadar düş kurmalı, ve hangi bedelle?