Essays van Henry David Thoreau

De geest die hier aan het werk is, is rusteloos en onthaast tegelijk. Een doodgewone winterse rijp wordt een complete kristallijne plantkunde, een filosofie die tot bloei komt zonder ook maar een stap buiten de deur te zetten. Een boot glijdt 's nachts voort met vuur op de voorplecht en verlicht de rivierbodem, waar de vissen in alle mogelijke houdingen liggen te slapen. In Maine wringt een kano zich achterwaarts door de elzen en staren twee elanden hem aan als reusachtige, opgeschrikte konijnen. Thoreau leest Chaucer als de menslievende vader van de Engelse poëzie, plaatst Ossians kale verzen naast die van Homerus, en volgt de appelboom door de eeuwen heen tot aan één wild exemplaar dat onopgemerkt gedijt op een klif, met een geschiedenis die misschien alleen een mees kent.

Dan wordt de toon scherper. Omdat hij weigert de hoofdelijke belasting te betalen, brengt Thoreau een nacht in de gevangenis door, en hij ontdekt dat de stenen muren zijn lichaam voor zijn hele wezen hebben aangezien — zijn gedachten gaan er dwars doorheen, en hij begint de instelling eerder te beklagen dan te vrezen. Er klinkt verontwaardiging in door, tegen de slavernij en een onrechtvaardige oorlog, met daarnaast een droge humor. De beste regering is die welke het minst regeert, schrijft hij; en elders: Lees niet de Times. Lees de Eeuwigheid.

Een geur kan een betoog overbrengen waar retoriek tekortschiet. Eén enkele witte waterlelie die zuiver oprijst uit de modder kan een broze hoop herstellen. Wat de bundel van de lezer vraagt, en beloont, is aandacht: deze bladzijden putten zichzelf uit om te bewijzen dat in het Wilde het behoud van de wereld ligt, telkens weer met één waargenomen ding.