Eseje Henry’ego Davida Thoreau

Umysł, który tu pracuje, jest zarazem niespokojny i niespieszny. Zwyczajny zimowy szron staje się całą krystaliczną botaniką, filozofią wyrosłą bez przekraczania własnego progu. Łódź sunie nocą z ogniem na dziobie, oświetlając dno rzeki i odsłaniając ryby uśpione w najrozmaitszych pozach. W Maine czółno cofa się wśród olch, a dwa łosie wytrzeszczają oczy niczym olbrzymie, spłoszone zające. Thoreau czyta Chaucera jako łagodnego ojca angielskiej poezji, zestawia surowy wiersz Osjana z Homerem i śledzi losy jabłoni przez stulecia, aż do jednego dzikiego okazu, który bez rozgłosu kwitnie na urwisku, a jego dzieje zna być może tylko sikorka.

Potem ton się zaostrza. Odmawiając zapłacenia pogłównego, Thoreau spędza noc w więzieniu i przekonuje się, że kamienne mury pomyliły jego ciało z nim całym — myśli przenikają je na wylot, a on zaczyna raczej litować się nad tą instytucją, niż się jej lękać. Jest tu oburzenie — na niewolnictwo i niesprawiedliwą wojnę — a obok niego przewrotny humor. Najlepszy jest ten rząd, który rządzi najmniej, pisze; gdzie indziej: Nie czytaj Timesa. Czytaj Wieczności.

Zapach potrafi przenieść argument, którego nie udźwignie retoryka. Jeden biały nenufar, wznoszący się czysty z mułu, może przywrócić kruchą nadzieję. Tym, czego zbiór wymaga od czytelnika — i co mu wynagradza — jest uwaga: te stronice trawią się bez reszty na dowodzeniu, że w Dzikości mieści się ocalenie świata, jedna dostrzeżona rzecz po drugiej.